อินทรียวัตถุในดิน ฮิวมัสและสารฮิวมิค

โดย ดร.สมบัติ สุขมะณี@STFเรารู้ใจพืช

  อินทรียวัตถุเป็นสารประกอบของธาตุคาร์บอนที่เบื้องต้นเป็นผลผลิตที่เกิดจากการสังเคราะห์ของพืชเพื่อเป็นอาหารและพลังงานให้สิ่งมีชีวิตบนโลกและจะทิ้งซากเป็นกลไกการหมุนเวียนแร่ธาตุและพลังงานผ่านทางดินในรูปอินทรียวัตถุในดิน(Soil Organic Matter)เพื่อสร้างกลไกกลับมาใช้ใหม่อย่างยั่งยืน(sustainable bio cycle)อินทรียวัตถุซึ่งส่วนมากเป็นซากพืชจะถูกย่อยสลายจากจุลินทรีย์และมีการปลดปล่อยคาร์บอนเป็นรูปก๊าซCO2ออกมาบางส่วน ที่เหลือจากการย่อยจะกลายเป็นฮิวมัส ซึ่งซากพืชแต่ละชนิดจะย่อยสลายและเหลือเป็ตฮิวมัสได้ต่างกัน เช่น เศษใบไม้ที่ย่อยง่ายจะย่อยเหลือเป็นฮิวมัส 20-40% ฟางหรือวัสดุลิกนินสูง จะเหลือ 40-60% และปุ๋ยหมัก/ปุ๋ยคอก ย่อยแล้วจะเหลือ 30-50% ในฮิวมัสจะมีสารฮิวมิค(humic substances) 60-80% ที่เหลือ20-40%เป็นสารอินทรีย์อื่น(โปรตีน, คาร์โบไฮเดรต ไขมัน ลิกนินที่ย่อยไม่หมด ฯลฯ) และในสารฮิวมิคจะประกอบด้วย• กรดฮิวมิค (Humic acid) = 35–65% ของสารฮิวมิค• กรดฟูลวิค (Fulvic acid) = 20–50% ของสารฮิวมิค• ฮิวมิน (Humin) = 10–30% ของสารฮิวมิคการใส่ปุ๋ยอินทรีย์จึงเป็นการสร้างอินทรียวัตถุในดิน(SOM)ซึ่งจะเปลี่ยนเป็นฮิวมัส(Humus)และสารฮิวมิค(Humic substances) ซึ่งจะมีคุณสมบัติที่จะช่วยจัดการธาตุอาหารและน้ำให้พืชได้อย่างดี แต่น่าเป็นห่วงที่ดินของประเทศไทยเรามีปริมาณอินทรียวัตถุลดลงเหลือเพียง 0.5-1.5%เท่านั้น นี่จึงเป็นความจำเป็นที่เราควรส่งเสริมให้มีการฟื้นฟูดินด้วยการใส่อินทรียวัตถุหรือสารฮิวมิคกันครับ