โดย ดร.สมบัติ สุขมะณี@STFเรารู้ใจพืช
    พืชทุกชนิดจะมีรอบวงจรชีวิต(life cycle)ตั้งแต่เกิดไปจนขยายพันธุ์ได้ หรือตั้งแต่การสะสมอาหารไปจนถึงการออกดอกออกผลและเก็บเกี่ยวแล้วแต่ว่าจะเป็นพืชล้มลุกหรือพืชยืนต้น โดยแต่ละรอบจะต้องเริ่มด้วยการสร้างรากเหมือนกัน เพราะพืชต้องดูดน้ำและธาตุอาหารเพื่อสร้างต้นและสร้างใบเพื่อไปใช้ในการสังเคราะห์แสง สร้างน้ำตาลหรือแป้งเพื่อไปสะสมสร้างเป็นผลผลิตพืช หรือเป็นดอกเป็นผลเพื่อขยายพันธุ์ต่อไป ฉะนั้นทุกรอบใหม่ ไม่ว่าจะเป็นพืชล้มลุกหรือพืชยืนต้น ก็ต้องเริ่มที่การสร้างรากชุดใหม่ก่อนทั้งนั้น
การสร้างรากต้องการดินที่มีอินทรีย์วัตถุสูง มีลักษณะอ่อนนุ่น ชุ่มชื้น ไม่เค็มเกินไป ฉะนั้นในการเพาะปลูกพืชใหม่ หรือการฟื้นต้นพืชหลังเก็บเกี่ยวจึงต้องใส่อินทรีย์วัตถุหรือปุ๋ยอินทรีย์ซึ่งมีธาตุอาหารอ่อนๆเพื่อการสร้างรากเท่านั้น อย่าเข้าใจผิดไปใช้ปุ๋ยเคมีที่เข้มข้นเด็ดขาด จะยิ่งไปทำลายรากที่จะเกิดใหม่แทนและจะยิ่งเสียเวลาในการฟื้นฟูต้นด้วย
     เมื่อดินได้รับอินทรีย์วัตถุและสารฮิวมิกจะไปกระตุ้นให้เกิดรากแขนงและรากฝอย ซึ่งจะทำให้พืชสามารถดูดน้ำและธาตุอาหารได้ดี รากที่มากจะช่วยทำให้พืชสร้างฮอร์โมนไซโตไคนิน(Cytokinin)ได้อย่างสมบูรณ์ พืชที่มีรากมากจะมีความทนทานต่อการขาดน้ำได้ดี มีโอกาสตายเพราะเกิดโรครากเน่าได้ต่ำ และที่สำคัญรากที่ดีจะช่วยทำให้เกิดใบที่สมบูรณ์มากกว่า จึงสะสมอาหารได้ดีกว่า พืชจึงมีโอกาสให้ผลผลิตที่สูงกว่าด้วย เหล่านี้เกิดจากการสร้างรากที่สมบูรณ์ด้วยปุ๋ยอินทรีย์หรือปุ๋ยอินทรีย์เคมี