ดินเสื่อมโทรม อีกสาเหตุของ การเพาะปลูกที่ขาดทุน

โดย ดร.สมบัติ สุขมะณี@ฝ่ายวิชาการ วกส.3

โลกใช้พืชเป็นผู้ผลิตอาหารให้สิ่งมีชีวิตอื่นๆด้วยการสังเคราะห์แสง โดยสร้างปัจจัยพื้นฐานทางธรรมชาติที่เหมาะสมไว้ให้ แล้วให้พืชพัฒนาสร้างกระบวนการต่างๆเพื่อการสร้างผลผลิตเอง เช่น พืชใช้ซากหรืออินทรียวัตถุมาสร้างดินเพื่อให้เป็นบ้านของจุลินทรีย์ แล้วให้จุลินทรีย์มาช่วยเปลี่ยนรูปแร่ธาตุจากธรรมชาติมาใช้ในการสังเคราะห์แสงได้ พืชสร้างวัฏจักรดังกล่าวในภาวะพึ่งพาธรรมชาติมานานโดยไม่มีมนุษย์เข้าไปช่วยจัดการให้ มนุษย์สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตพืชได้ฟรีๆโดยไม่ต้องลงทุนใดๆ

การผลิตของพืชสามารถใช้ปัจจัยพื้นฐานที่จำเป็นที่ถือว่าใช้รับมาฟรีๆ นั่นคือ น้ำ อากาศ(ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์) แร่ธาตุในธรรมชาติ และซากพืชที่ผลัดใบหรือตายเป็นแหล่งอินทรียวัตถุทับถมในดินจนมีความอุดมสมบูรณ์ต่อเนื่องมานาน

แต่พอมนุษย์มาเพาะปลูก เราเข้าไปจัดการปัจจัยต่างๆแทนธรรมชาติ จึงมีการสร้างสินค้าขึ้นมากมายออกมาขายให้เกษตรกรผู้ปลูกพืชโดยหวังเพื่อเพิ่มผลผลิตพืช เช่น ปุ๋ยเคมี ฮอร์โมน สารเคมีต่างๆ และมีการโฆษณาจูงใจมากมาย ซึ่งสินค้าบางชนิดเป็นสารที่มีอยู่แล้วในธรรมชาติ บางชนิดพืชสามารถสร้างได้เอง บางชนิดไม่มีความจำเป็น และบางชนิดมีการให้ที่เกินความจำเป็น บางชนิดสร้างผลกระทบที่ต้องแก้ไข ซึ่งล้วนกลายเป็นภาระต้นทุนที่เพิ่มขึ้น

ในขณะที่อินทรียวัตถุที่มีความจำเป็นในดินกลับลดลง เพราะอินทรียวัตถุในรูปผลผลิตถูกเก็บเกี่ยวและเคลื่อนย้ายออกจากแปลง อีกทั้งเศษซากตอซังก็ถูกกำจัดออกไปด้วยการเผาทำลาย โดยไม่มีใส่ชดเชย ทำให้ดินเสื่อมโทรมลงและจุลินทรีย์ลดลง แถมการใช้สารเคมีและการไถพรวนดินด้วยเครื่องจักรยิ่งเร่งให้อินทรียวัตถุและจุลินทรีย์ลดลงอย่างมีนัยยะสำคัญ นี่ทำให้วัฏจักรการสร้างดินและธาตุอาหารพืชตามธรรมชาติเริ่มหายไปยิ่งดินเสื่อมโทรมลง กลไกการได้รับน้ำและธาตุอาหารฟรีๆจากธรรมชาติก็ลดลง เกษตรกรจึงแก้ปัญหาด้วยการใช้สินค้าต่างๆมากมายจนมีภาระจ่ายเกินกว่ารายได้จากผลผลิตที่เพิ่มขึ้นจนทำให้เกษตรกรขาดทุนและเป็นหนี้สิน

เกษตรกรที่มีปัญหาจึงควรทบทวนวิถีในการเพาะปลูกพืช และหันมาปรับปรุงดินด้วยการใช้เศษวัสดุอินทรีย์ที่พอหาได้และใช้ต้นทุนต่ำที่สุด เมื่อดินดีขึ้นจะทำให้การใช้ปุ๋ยเคมีลดลง และเกษตรกรต้องมีความรู้เพื่อเลือกซื้อใช้ปัจจัยการผลิตที่จำเป็นเท่านั้น อย่าคิดเพิ่มผลผลิตด้วยการจ่ายที่ไม่คุ้มค่า ต้องจ่ายทุนให้ลดลงท่านจึงจะอยู่ได้