อย่าเอาความรู้สึกมาเลือกซื้อปุ๋ยอินทรีย์

โดย ดร.สมบัติ สุขมะณี@STFเรารู้ใจพืช

ผมมักได้รับโจทย์เชิญไปบรรยายช่วยแก้ปัญหาความยากจนของพี่น้องเกษตรกรบ่อยๆ เขาคงคิดให้ผมไปนำเสนอเรื่องปุ๋ยที่ผมผลิตว่าจะช่วยเกษตรกรได้อย่างไร แต่ผมก็มักไม่ค่อยได้นำเสนอตามใจผู้เชิญนัก แต่มักจะไปให้วิธีคิดและสติปัญญากับเขามากกว่า เพราะการทำเกษตรก็คือการทำธุรกิจที่เราต้องการกำไร คือทำรายได้ให้มากกว่ารายจ่าย แต่เพราะรายได้จากราคาสินค้าเกษตรไม่แน่นอนจากปัญหากลไกของตลาด เราไม่สามารถมั่นใจได้ว่าได้ผลผลิตมากแล้วจะได้กำไรมาก ฉะนั้นสิ่งที่เราพึงทำได้คือการลดรายจ่ายหรือจ่ายเงินซื้อปัจจัยการผลิตด้วยเหตุผลและความจำเป็นเท่านั้น

ปัจจุบันเกษตรกรผู้ซื้อสินค้าส่วนมากจะใช้ความรู้สึกพอใจหรือความต้องการส่วนตัวมาตัดสินใจซื้อมากกว่าพิจารณาจากความจำเป็น จากเป้าหมายการใช้หรือจุดประสงค์ และจากคุณภาพที่แท้จริงของสินค้านั้นๆ จึงทำให้ผู้ประกอบการใช้จุดอ่อนนี้มาผลิตสินค้าให้ดูดีหรือให้สวยงามกระตุ้นความรู้สึกพอใจของเกษตร หรือโฆษณาในช่องทางที่เกษตรกรคุ้นเคยเช่น ในรายการมวย หรือให้ดารานักร้องมาโฆษณาให้ หรือใช้กลยุทธ์โปรโมชั่นลดแหลกแจกแถม จนบางครั้งเกษตรกรก็หลงเคลิ้มไปซื้อ โดยหลงเป้าหมายการใช้ประโยชน์ไป จึงต้องหมดเงินไปกับสิ่งไม่จำเป็น หรือกับสินค้าคุณภาพต่ำ และหมดงบที่จะใช้ซื้อสิ่งจำเป็นที่มีคุณภาพที่ดีจริง และต่อให้สินค้าคุณภาพดี หากหลงในการส่งเสริมโฆษณาที่มากเกินไปก็ยิ่งถูกบวกเป็นราคาสินค้าที่สูงขึ้นและเป็นภาระต่อผู้ซื้อเอง

ปุ๋ยอินทรีย์ก็เป็นอีกสินค้าหนึ่งซึ่งเกษตรกรผู้ซื้อมีความสับสนในการตัดสินใจซื้อ แท้จริงแล้วปุ๋ยเป็นสินค้าสำหรับดินและพืช ถือเป็นสินค้าจำเป็นที่ต้องทำให้ดินดี เพราะถ้าดินไม่ดี ปุ๋ยไม่ทำงาน พืชก็ไม่เจริญเติบโตและไม่ให้ผลผลิต เกษตรกรจึงต้องเข้าใจก่อนว่าตนเองไม่ใช่ผู้สินค้านี้เอง จึงไม่ควรใช้ความพอใจส่วนตัวไปตัดสินใจซื้อ ไม่ควรตัดสินใจซื้อจากความสวยงามของบรรจุภัณฑ์และของเนื้อปุ๋ย ไม่ซื้อเพราะคำโฆษณาชวนเชื่อที่พิสูจน์ไม่ได้ และจากโปรโมชั่นที่ยั่วยวน 

และเพราะปุ๋ยอินทรีย์เป็นสินค้าเพื่อพัฒนาดินให้ดี มันจึงต้องมีลักษณะที่คล้ายดิน สีออกเทาดำไม่แข็งกระด้าง มีความชื้นบ้าง มีกลิ่นอินทรีย์บ้าง มีคุณลักษณะที่จุลินทรีย์จะอยู่ได้ และมีเนื้อปุ๋ยที่แสดงความหลากหลายของวัตถุดิบ สิ่งเหล่านี้สามารถประเมินเบื้องต้นจากความรู้สึกของเกษตรกรเองได้ จงอย่าไปหลงกับความสวยงาม กลิ่นสีที่ต้องสม่ำเสมอ ความแข็งของเม็ดที่เป็นความพอใจของคนหว่านหรือใส่เครื่องหว่านได้ จงอย่าใช้เงื่อนไขของคนและอุปกรณ์ใส่ปุ๋ยมากำหนดแล้วต้องเสียจุดประสงค์ของการพัฒนาดินไป การที่เม็ดปุ๋ยอินทรีย์แข็งและสม่ำเสมอนั่นแปลว่าอาจใช้วัสดุเชิงเดียวหรือใช้ดินผสมเยอะ สมัยนี้เกษตรกรสามารถตรวจสอบที่มาและความน่าเชื่อถือของสินค้าและของผู้ผลิตได้ง่ายๆจากทะเบียนปุ๋ยและจากโซเชียลมีเดียต่างๆ และควรใช้ข้อมูลเหล่านี้ในการตัดสินใจซื้อปุ๋ยมากกว่าเรื่องอื่น และเกษตรกรต้องตระหนักว่าการตัดสินใจที่ผิดพลาดจะทำให้ท่านเสียเงิน เสียเวลา เสียความรู้สึก และเสียกำลังใจในการทำเกษตรต่อไป